popularne komentowane nowości

popularne

Najczęściej czytane

więcej...

powiększ tekst

AKTUALNOŚCI

Twardy dysk - szybki i bezpieczny

22 czerwca 2009

Krzysztof Daszkiewicz, Ines Walke-Chomjakov

(Strona 2 z 2)

PC World —
9. Instalowanie dysku - jak partycjonować?

Przekonfigurowywanie partycji - aby to zrobić, warto użyć zewnętrznego programu, np. Partition Mastera. Pozwala zmieniać rozmiar partycji bez utraty danych. Jeśli komputer wykrył twardy dysk, kolejny etap polega na podzieleniu go na partycje. W Windows XP klikamy prawym przyciskiem myszy ikonę Mój komputer i wskazujemy polecenie Zarządzaj w menu podręcznym. Następnie rozwijamy gałąź Magazyn | Zarządzanie dyskami. W Viście robi się to bardzo podobnie.

W dolnej połowie okna ujrzysz listę wykrytych napędów. Dysk, na którym nie utworzyliśmy jeszcze partycji, pojawi się tu np. jako Dysk 2. Klikamy pasek dysku prawym przyciskiem myszy i wskazujemy polecenie Nowa partycja. Dalej stosujemy się do wskazówek kreatora. Zaproponuje ci utworzenie partycji podstawowej lub rozszerzonej. Z tej pierwszej możesz uruchamiać system operacyjny. Ma ona przydzieloną literę napędu w odróżnieniu od partycji rozszerzonych, w których brakuje tej litery.

W partycji rozszerzonej można definiować obszary, do których odwołuje się jako do dysków logicznych. Kreator pozwoli nam ustawić rozmiar danej partycji, przydzielić jej literę napędu i wybrać system plików, w której zostanie sformatowana. Do wyboru mamy FAT32 i NTFS.

Typ i liczba partycji są zapisane w tablicy partycji, która mieści się w początkowych obszarach dysku, tzw. sektorze MBR (Master Boot Record). Jest w niej miejsce tylko na cztery wpisy na każdy napęd. Dlatego na jednym dysku można założyć tylko cztery partycje.

Systemy plików w Windows

FAT32 - zbyt wiele ograniczeń
Przy użyciu FAT32 można (w odróżnieniu od jego poprzednika FAT, czyli File Allocation Table) zakładać na dysku partycje o rozmiarze powyżej 2 GB. Maksymalny rozmiar pliku nie może jednak przekroczyć 4 GB. Ponadto Windows 2000, XP i Vista stawiają jeszcze jedno ograniczenie. Konsola zarządzania dyskami dopuszcza partycje FAT32 o rozmiarze co najwyżej 32 GB. Jednak można ominąć to ograniczenie za pomocą innych programów służących do zarządzania twardymi dyskami.

NTFS - bezpieczny i uniwersalny
NTFS to akronim od New Technology File System. Ten system plików obsługuje długie nazwy plików i katalogów. Ponadto potrafi zarządzać prawami dostępu i oferuje dodatkowe funkcje takie jak kompresowanie i szyfrowanie zasobów zgromadzonych na twardym dysku. Maksymalny rozmiar partycji wynosi 16 TB, zaś maksymalny rozmiar pliku jest niewiele mniejszy.

exFAT - idealny do dysków pendrive
Ten system plików został zaprojektowany z myślą o urządzeniach przenośnych z Windows CE. Obsługę exFAT wprowadzono do Visty wraz z dodatkiem Service Pack 1. Od pewnego czasu można go stosować również w Windows XP (patrz porada "Jak odwoływać się do dysków exFAT w Windows XP?").

Jest to praktyczne, gdy chcemy w Windows XP korzystać z nośników (chociażby dysków pendrive lub kart pamięci) sformatowanych w Viście. W odróżnieniu od FAT32 system exFAT obsługuje pliki o rozmiarze powyżej 4 GB. Ponadto nie ma tu ograniczenia rozmiaru partycji do 32 GB.

10. Instalowanie dysku - jak zmieniać partycje?

Windows nie oferuje zbyt uniwersalnych narzędzi do zarządzania partycjami i do modyfikowania założonych partycji. Znacznie wygodniej można to robić za pomocą zewnętrznych programów, takich jak np. Partition Master.

Zanim zaczniemy modyfikować partycje, trzeba koniecznie utworzyć zapasową kopię całego dysku. W ten sposób uchronimy się przed ewentualną utratą danych.

W oknie programu Partition Master są wyszczególnione wszystkie dyski. Zaznaczamy dysk, którego partycję chcemy zmienić, po czym przechodzimy na kartę Partitions. W rubryce Resize/Move zdefiniujesz nowy rozmiar i lokalizację partycji.

11. Zwiększanie wydajności - regularne porządkowanie

Temperatura pod kontrolą - narzędzie HDD Health działa w tle, ostrzegając przed ryzykiem przegrzaniatwardego dysku. Zapisując plik, twardy dysk dzieli go na niewielkie bloki danych. Im więcej danych na dysku, tym bardziej bloki te są rozproszone na jego powierzchni. Defragmentując dysk, zaprowadzimy na nim porządek i poustawiamy obok siebie powiązane ze sobą logicznie bloki danych. W ten sposób nie tylko skrócimy czasy odwoływania się do danych, lecz na dodatek wydłużymy żywotność dysku. Jego elementy mechaniczne będą wówczas rzadziej wchodziły do akcji, co jest konieczne, gdy zasoby na dysku są bardzo rozproszone.

Aby zdefragmentować dysk w systemie Windows XP, klikamy Mój komputer (lub naciskamy klawisze [Windows E]), po czym klikamy żądaną partycję prawym przyciskiem myszy. Wskazujemy polecenie Właściwości i przeskakujemy na kartę Narzędzia. Teraz wystarczy kliknąć przycisk Defragmenzuj.

W środowisku Windows Vista otwieramy menu Start | Komputer i klikamy żądany dysk prawym przyciskiem myszy. Następnie wybieramy polecenie Właściwości i przechodzimy do karty Narzędzia. Tu klikamy przycisk Defragmentuj. Wówczas na ekranie pojawia się okno z dwoma opcjami. Możemy ustawić dzień i godzinę, w których system będzie automatycznie porządkował dysk. Zaznaczamy w tym celu pole wyboru Uruchom zgodnie z harmonogramem i klikamy przycisk Modyfikuj harmonogram. Alternatywnie możemy zainicjować porządkowanie natychmiast. W tym celu wystarczy kliknąć przycisk Defragmentuj teraz.

Porządkowanie zajmuje sporo czasu. Zależnie od pojemności dysku, ilości zgromadzonych na nim danych i stopnia ich sfragmentowania czynność ta może zajmować co najmniej 30 do 60 minut. Nieco szybciej działa bezpłatny program Ultra Defrag.

12. Zwiększanie wydajności - zapobieganie awariom

Wysokie temperatury to poważne zagrożenie dla twardego dysku. W najgorszym wypadku mogą doprowadzić do jego uszkodzenia i utraty danych. Aby tego uniknąć, powinniśmy nieustannie nadzorować temperaturę roboczą naszego dysku. Sprawdzonym narzędziem do tego celu jest bezpłatny HDD Health. Działa nieprzerwanie w tle, sygnalizując swoją aktywność ikoną dysku w obszarze powiadomień (na pasku zadań obok zegara). Gdy temperatura dysku zbliża się do krytycznej wartości, program uderza na alarm sygnałem akustycznym lub komunikatem na ekranie.

Alternatywnie możemy skorzystać z programu przywoływanego na nasze życzenie - aby wyrywkowo sprawdzać temperaturę dysku. Godny polecenia jest m.in. bezpłatny HD Tune. Oprócz pomiarów temperatury oferuje funkcje benchmarkowe. Za ich pomocą zbadamy prędkości transmisji i czasy dostępu do danych na naszym dysku.

Oba wymienione programy sprawdzają stan zdrowia twardego dysku na podstawie danych S.M.A.R.T. Mowa o Self Monitoring And Reporting Technology - technice, za pomocą której twardy dysk samodzielnia bada swój bieżący stan, aby zapobiegać błędom sprzętowym i awariom.

RAID - większe bezpieczeństwo i wydajność

RAID to akronim od Redundant Array of Independent Disks. Za jego pomocą można scalać dwa i więcej twardych dysków w jeden napęd logiczny. Za pomocą takiego zespołu dysków można zależnie od zastosowanej metody zwiększyć bezpieczeństwo danych na wypadek awarii lub wydajność. Poniżej znajduje się opis najważniejszych typów RAID z wyszczególnieniem ich wad i zalet.

RAID 0
Ten typ macierzy dyskowej pozwala zwiększyć ich wydajność. Za to RAID 0 nie zapewnia ochrony przed utratą danych, bo nie są one duplikowane. Pliki są rozdzielane na wszystkie dyski zaprzęgu, co umożliwia równoczesne odwoływanie się do kilku napędach, a więc oznacza wzrost prędkości zapisu i odczytu. Jednak RAID 0 ma poważną wadę. Gdy jeden z dysków ulegnie awarii, nie będzie można odczytać zasobów z wszystkich pozostałych napędów macierzy.

RAID 1
Macierz składa się z co najmniej 2 twardych dysków i służy replikowaniu danych. W razie problemów z jednym dyskiem można odwołać się do kopii danych na drugim. W macierzy RAID 1 zaleca się stosować dyski o tej samej pojemności. W przeciwnym razie najmniejszy z dysków określa maksymalną pojemność macierzy.

RAID 5
Do tego wariantu są konieczne co najmniej trzy twarde dyski. Macierz tego typu ma celu zwiększenie wydajności, a zarazem odporności na awarie. Można to zrealizować, rozdzielając dane jak w macierzy RAID 0. Sumy kontrolne rozproszone po całej macierzy pozwalają na odzyskanie danych uszkodzonego napędu z dwóch pozostałych dysków. RAID 5 stanowi więc połączenie RAID 0 i RAID 1, więc stał się najbardziej lubianym wariantem macierzy RAID.

13. Zwiększanie wydajności - naprawianie uszkodzonych sektorów

Uszkodzone sektory mogą występować przede wszystkim na starszych dyskach. Objawia się to zmniejszoną prędkością transmisji danych. Możemy wykryć uszkodzone sektory za pomocą wewnętrznych narzędzi systemu Windows, a nawet włączyć ich automatyczne naprawianie.

W Windows XP klikamy menu Start | Mój komputer. Następnie zaznaczamy żądany dysk i klikamy go prawym przyciskiem myszy. Wskazujemy polecenie Właściwości, po czym przeskakujemy na kartę Narzędzia. Na niej znajduje się rubryka Sprawdzanie błędów.

W Windows Viście dostaniemy się do dysków, klikając menu Start | Komputer. Żądany dysk klikamy prawym przyciskiem myszy i wybieramy polecenie Właściwości. Teraz otwieramy kartę Narzędzia.

W obu edycjach Windows należy kliknąć przycisk Sprawdź. Na ekranie zostanie wyświetlone okno Sprawdź dysk lokalny z dwoma polami wyboru. Zaznaczając je, określimy zakres testów. Mamy do wyboru Automatycznie napraw błędy systemu plików (badanie startowych obszarów partycji) i/albo Skanuj dysk i próbuj odzyskać uszkodzone sektory (analiza całej powierzchni dysku).
Chcąc zainicjować poszukiwanie błędów, potwierdzamy przyciskiem Rozpocznij. Należy przeznaczyć na to sporą ilość czasu. Procedura może zająć pół godziny lub nawet całą godzinę.

14. Zwiększanie wydajności - wydłużanie żywotności dysku

Jak wydłużyć żywotność dysku? - wprawdzie dłuższy czas dostępu obniża wydajność dysku, za to wychodzi na zdrowie głowicom zapisu/odczytu. Technologia AAM (Automatic Acoustic Management) pozwala sterować głowicami zapisu/odczytu. Im szybciej ustawiają się w żądanym miejscu talerzy dysku, tym krótszy czas dostępu do danych. Dysk osiąga więc wyższą wydajność, jednak kosztem większego obciążenia. Z drugiej strony wydłużając czas dostępu, będziemy oszczędniej obchodzić się z dyskiem, a jednocześnie zmniejszymy dobywający się z niego hałas.

Aby zmienić fabryczną konfigurację AAM, trzeba zastosować specjalne oprogramowanie. Godne polecenia jest Hitachi Feature Tool, które obsługuje większość twardych dysków IDE (ma za to problemy z dyskami SATA). Uruchamia się go w środowisku DOS ze startowej płyty CD. Przechodzimy do menu Features i wybieramy polecenie Automatic Acoustic Management (AAC). Teraz możemy wyłączyć AAM, ustawić zalecaną wartość lub dowolną inną. Aby wybrać opcję, naciskamy klawisze [Alt N]. Potem ustawiamy żądaną wartość przy użyciu klawiszy strzałek. Testowanie inicjujemy skrótem klawiszowym [Alt T], potem zaś potwierdzamy zmiany za pomocą klawiszy [Alt O].

Większe możliwości zapewnia niemieckojęzyczny, shareware'owy program Doc's AAM Tool. Współpracuje nie tylko z dyskami EIDE, lecz również z modelami SATA i eSATA. Po przywołaniu narzędzia wykrywamy zainstalowane dyski w rubryce Setup. Wskazujemy żądany napęd na liście. Skala pokazuje wartości, które przyspieszą lub spowolnią dysk. Przeskakujemy na kartę AAM. Tu klikamy przycisk Zugriffszeit messen, aby zainicjować wewnętrzny benchmark programu.

Po wypróbowaniu kilku wartości ustalimy najlepszy rezultat na podstawie wykresu słupkowego. Powinien to być kompromis pomiędzy wydajnością i poziomem hałasu. Aby ustawić żądaną wartość, musimy nabyć pełną wersję aplikacji Doc's AAM Tool (kosztuje ok. 16 euro). Jednak demonstracyjna wersja dostępna bezpłatnie pozwala dość dobrze oszacować efekty, które możemy uzyskać.

Uwaga w wypadku dysków Seagate. W dyskach tego producenta technologia AAM jest wyłączona fabrycznie i nie można jej włączyć nawet za pomocą specjalnego oprogramowania. Dysk działa więc nieustannie na najwyższych obrotach.

« wstecz 1 2